Afgelopen vrijdag gebeurde er iets waar je in feite altijd op hoopt, maar als je het gewenste bericht ontvangt, kun je het vervolgens bijna niet geloven. Het Comité voor de Nobelprijs eert op ongekende wijze het werk van álle vrouwen die zich wereldwijd inzetten voor vrede, gerechtigheid en de rechten van de vrouw, door de Nobelprijs voor de Vrede in drievoud toe te kennen aan drie krachtige vrouwen: Ellen Johnson Sirleaf, president van Liberia, Leymah Gbowee, vredesactiviste uit Liberia en Tawakkul Karman, vredesactiviste uit Yemen.
De implementatie van VN Resolutie 1325 in conflictgebieden krijgt hierdoor een sterke impuls. Resolutie 1325 erkent de disproportionele effecten van oorlog en gewapend conflict op vrouwen en benadrukt het belang van de betrokkenheid van vrouwen op alle besluitvormingsniveau’s voor de preventie, het management en de oplossing van conflicten.
Duidelijk signaal
Hiermee geeft het Nobel-comité een duidelijk signaal af:
• Vrouwen zijn noodzakelijk bij de totstandkoming en het behoud van vrede in conflictgebieden en fragiele staten.
• Vrouwen moeten actief en zichtbaar zijn in politieke en bestuurlijke besluitvormingsprocessen, juist om een verschil te kunnen maken.
Niemand kan nu nog langer twijfelen aan de belangrijke rol die vrouwen hebben gespeeld bij de oplossing van het Liberiaans conflict en bij de wederopbouw. Ook journaliste Tawakkul Karman heeft ongekende moed getoond in Yemen, als aanvoerder in de protesten tegen president Saleh. Ik hoop van harte dat de vrouwen uit de MENA-landen (Midden-Oosten en Noord-Africa) op brede steun kunnen rekenen bij hun participatie in de democratiseringsprocessen in het Midden-Oosten, zeker in de fase na het initiële enthousiasme over de Arabische Lente. De ervaring leert dat als we niet waakzaam zijn, er onvoldoende ingezet wordt op de belangen en de participatie van vrouwen.
Aandacht voor verkrachting als oorlogsinstrument
Ondanks mijn blijdschap over deze erkenning, wil ik de aandacht vragen voor verkrachting als oorlogsinstrument; vrouwen en meisjes in conflictgebieden worden hierdoor massaal getroffen. Daarom is het ook belangrijk dat de internationale gemeenschap een kwaliteitsslag maakt: het zou mooi zijn als wij kunnen constateren dat er een einde wordt gemaakt aan de straffeloosheid. Naast het eerbetoon hebben vrouwen ook recht op gerechtigheid.
Zoals Maxime Verhagen, voormalig minister van Buitenlandse Zaken, verklaarde bij de uitreiking van de eerste Tulp voor de Mensenrechten in 2008 aan de Congolese Justine Masika Bihamba, die zich inzet in de strijd tegen verkrachtingen van vrouwen: mensenrechten (dus ook vrouwenrechten) behoren altijd te gelden.
Joan Ferrier is directeur van E-Quality, kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit.