Het Krokodillengat, een recensie

‘Als een miniatuurtornado suist een kakkerlak langs de smalle brits waarop Tommy zit.’ Dat is de eerste pakkende zin van Het Krokodillengat. Deze roman verscheen in 2007 en is van de hand van Saskia Wieringa, directeur van Aletta. Het Krokodillengat is een opmerkelijk boek omdat het gruwelijke feiten uit de recente Indonesische geschiedenis vermengt met fictie. Bovendien is het met vaart geschreven en dus echte pageturner die je maar moeilijk kan wegleggen als je er eenmaal aan bent begonnen.

Hoofdpersoon Tommy is niet alleen op zoek naar de feiten rondom de gebeurtenissen in 1965-66 in Indonesië maar ook naar zichzelf. Ze belandt vanwege haar onderzoek in de cel en heeft daar meer dan genoeg tijd om na te denken. Stukje bij beetje ontraffelt het verhaal zich en het einde van het boek is ronduit verrassend, zelfs onthutsend. In een van de recensies toen dit boek verscheen, stond dat het geen ‘bedliteratuur’ is. En dat is zacht uitgedrukt.

Als het niet echt gebeurd was, zou het verhaal over de gebeurtenissen halverwege de jaren zestig in Indonesië (rondom de tijd dat generaal Soeharto aan de macht kwam) als ongeloofwaardig over komen. Zo ‘fantastisch’ is het verhaal. Maar deze roman is gebaseerd op het eigen onderzoek van Saskia Wieringa in de jaren tachtig. Ik moet bekennen dat ik, ook al heb ik tijdens mijn studie geschiedenis de nodige vakken over Indonesië gevolgd, niets maar dan ook niets wist van wat zij beschrijft.

Het Krokodillengat vertelt over de zoektocht van Tommy naar de geschiedenis van Gerwani, de Indonesische vrouwenbeweging, in 1965-66 tijdens de coup van Soeharto. Het doel van de coupplegers was de communistische partij uit te schakelen, het middel een effectieve lastercampagne, de vrouwen en meisjes van de vrouwenbeweging het lijdend voorwerp. Gevolg de dood en verdwijning van velen. Amnesty International heeft het dodental becijfert op een miljoen. Honderduizenden anderen ‘verdwenen’ en kwamen pas jaren later uit de cel, als ze het al overleefden.

In haar nawoord Feit of Fictie schrijft Saskia Wieringa dat het altijd wel onduidelijk zal blijven wie er achter de lasterverhalen zat die via de legerpers naar buiten werd gebracht. En zegt ze ‘haar roman geeft slechts een interpretatie’. Hoe het ook zij Het Krokodillengat is een indringend verhaal over de recente Indonesische geschiedenis dat het verdient door velen te worden gelezen.
Antia Wiersma

Het Krokodillengat, Saskia Wieringa, LaVita Publishing, Utrecht, 2007

In de bilbiotheek van Aletta is dit boek ook te vinden:
http://www.aletta.nu/aletta/nl/zoek/head

Voor meer informatie over Saskia Wieringa zie:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Saskia_wieringa