In de Opzij-goody bag die alle bezoekers aan het Machtige Vrouwen evenement op 24 oktober jl kregen, zat van alles en nog wat. En zoals een echte vrouw betaamt, pakte ik ’s avonds laat vol verwachting die tas uit. De inhoud was zeer divers maar stelde niet teleur.
Met recht een echte goody-bag: een tashanger, een memo-boekje, natuurlijk de Opzij zelf, een potje rozenolie tegen gezichts veroudering en een boek. En toen werd ik natuurlijk pas echt wakker. Want het was een boek met een intrigerende ondertitel en een prettige belofte.
De ontmaskering van een hardnekkig denkbeeld
De ondertitel van het boek luidt ‘’De ontmaskering van een hardnekkig denkbeeld’’. Welk hardnekkig denkbeeld vroeg ik me meteen af. Ik draaide het boek om en stortte me op de achterflap. Dat had ik niet moeten doen. Want ik raakte meer dan geïnteresseerd en begon te lezen. En nu het boek uit is en de inhoud bezonken, kan ik niets anders dan zeggen: Zelden zo’n interessant boek gelezen als Het Idee M/V van wetenschapsjournalist en Trouw-columnist Asha ten Broeke.
De uitgever belooft de lezer op de achterflap ter promotie van het boek een frisse kijk op een oeroud thema. En daar is geen woord van gelogen. Ten Broeke duikt voortvarend in de wetenschappelijke wereld van de vooroordelen en stereotypen met betrekking tot het nurture-nature debat en de Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus-theorieën. Ze bewijst dat allerlei wetenschappers die ‘dominante man-theorie’ of de ‘man-de-jager/vrouw-de-verzamelaar-theorie’ aanhingen, leden aan wat in de wetenschappelijke wereld ‘inattentional bias’ heet. Of met andere woorden door een bepaalde focus of onderzoeksvraag te hebben, het afwijkende of niet in het plaatje passende te verontachtzamen of zelfs niet eens te zien.
Het grote kneden
Op pagina 130 in het hoofdstuk Het grote kneden haalt Ten Broeke een zeer interessant onderzoek aan dat voor mij een echte eye-opener was. De invloed van onbewuste lichaamstaal bij volwassenen, ouders in dit geval, was van doorslaggevende betekenis voor kinderen om wel of niet met bepaald speelgoed te willen spelen. Meer specifiek, de lichte aarzeling of zelfs de afkeur die ouders door hun lichaamstaal aan hun kinderen meegaven toen ze die kinderen moesten aansporen te spelen met speelgoed dat voor de andere sekse bestemd was. Dus poppen voor jongens, auto’s voor meisjes. Dit onderzoek is al in 1989 gepubliceerd dus verre van nieuw. Waarom heeft dit onderzoek dan geen grotere invloed gehad vraag je je meteen af. En dan kan ik niets anders dan concluderen dat ook voor gewone mensen een inattentional bias geldt. Wij willen bevestigd worden in onze meningen en oordelen. En dit onderzoek ontkracht de gangbare meningen en oordelen juist.
Roze prinsesjes en stoere brandweermannetjes
De kern van Ten Broeke’s betoog is dat genetische verschillen tussen mannen en vrouwen te verwaarlozen zijn. Hardnekkige denkbeelden over die verschillen hebben zich in onze breinen genesteld en worden door het handelen ernaar bewaarheid. Met andere woorden kinderen zijn bij geboorte ‘neutraal’. Het is de invloed van (groot)ouders, familie, omgeving die doorslaggevend is voor de ontwikkeling van meisjes tot meisjes en jongentjes tot jongentjes. En die omgeving maakt van meisjes roze prinsesjes en van jongentjes stoere brandweermannetjes. Een eventueel anders-zijn, zoals bijvoorbeeld jongens in rokjes, is raar of zelfs ongewenst in de ogen van de gemiddelde mens en wordt dus niet gestimuleerd.
Uit eigen ervaring weet ik hoe verleidelijk het is om voor je kleine nichtje een schattig roze jurkje te kopen terwijl ze liever in een spijkerbroek door modder rent. Dankzij Ten Broeke’s boek ben ik me nu dus ook bewust van het signaal dat ik daar impliciet mee af geef richting dat leuke stoere nichtje en haar zusje. En daar ben ik haar zeer dankbaar voor.
Antia Wiersma is Hoofd Projecten, Marketing en Acquisitie bij Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis. Ze is daarnaast ook moeder en tante.