Af en toe gebeurt het. Je leest een boek en wordt vanaf de eerste zin geraakt en geroerd. Niet omdat het zo bijzonder is geschreven of het verhaal zo spannend is maar omdat er een diepere emotie aan het boek ten grondslag ligt. Dit overkwam mij toen ik kortgeleden de roman ‘En het vergeten zo lang’ las van auteur Pauline Slot.
De titel van dit boek is ontleend aan een liefdesgedicht van Pablo Neruda, de beroemde Chileense dichter en bohémien. Eigenlijk is Neruda de echte hoofdpersoon in dit boek. Om hem draait het allemaal. Of liever gezegd om zijn afwezigheid en ontkenning van zijn eerste vrouw en hun (mismaakte) dochter. Hij leidt het leven dat hij wil. Staat in aanzien, wordt gelauwerd, reist over de continenten en geniet volop van de geneugten van het leven. Zij staat letterlijk in zijn schaduw, wordt gereduceerd tot huishoudster, bedrogen onder haar eigen dak en uiteindelijk ontkent hij zelfs haar bestaan.
Zij is de in Nederland-Indië geboren en getogen Marietje Hagenaar. Op het moment dat ze Neruda ontmoet, is ze een dertigjarige ongetrouwde vrouw, wonend met haar moeder in Batavia. Ze bloeit op en denkt de ware liefde gevonden te hebben. Hij noemt haar Maruca, de naam die ze vanaf dat moment voert. Ze verwacht de echtgenote van een belangrijk man te worden, een diplomatenvrouw en een interessant en vol leven te gaan leiden maar het pakt totaal anders uit. Het geluk duurt slechts kort en snel na haar bruiloft, onderweg van Indië naar Chili, raken de echtelieden al vervreemd. De rest van haar leven staat in het teken van zoeken naar erkenning, gezien worden, herinneren, poging tot verzoening met het lot en proberen te vergeten.
De wanhopige en eenzame strijd die Maruca voert, heeft Pauline Slot prachtig en zonder opsmuk beschreven. ‘Toen ze later de groepsfoto zag was ze geschokt, niet door de verstrengelde handen van Neftali (i.e. ware naam van Neruda, AW) en de vrouw met de dophoed, maar door haar eigen gezicht. Haar lippen waren fel gestift, maar ze zag er droeviger uit dan ze zichzelf ooit gezien had.’ (pag. 131) En juist door deze nuchtere schrijfstijl komt het verdriet en de tragiek hard aan bij de lezer.
In haar nawoord schrijft Slot dat deze biografische roman gebaseerd is op authentiek bronnenmateriaal en veel gesprekken met mensen die Maruca hebben gekend. Hier en daar heeft ze een personage bedacht of zichzelf toegestaan te parafraseren. Zelfs met deze kennis in het achterhoofd blijft deze biografische roman een waardig postuum eerbetoon aan een reeds lang vergeten vrouw.
Antia Wiersma
*De volledige dichtregel luidt: ‘De liefde is zo kort, en het vergeten zo lang.’ En komt uit gedicht XX dat is gepubliceerd in de bundel ‘Twintig liefdesgedichten en een wanhoopslied’
De boeken van Pauline Slot zijn ook in de bibliotheek van Aletta te vinden.
http://www.aletta.nu/aletta/nl/zoek/head