Sabbatical in Kaapstad. Een stad waar dierbare herinneringen liggen en ik graag terugkom. Maar elk bezoek wringt ook. Never a dull moment. Met een erfenis van apartheid die overal tastbaar is en nog meer gecompliceerd raakt door de ongelooflijke corruptie van hoog tot laag in het openbaar bestuur, de politie, de rechterlijke macht. En met epidemisch geweld, vooral tegen vrouwen en meisjes. Ruim 40% van de mannen erkent dat ze een vrouw hebben verkracht. Vaak meer dan eens. Dat is ’n cool bewijs van je mannelijkheid. Wat de president mag, mag de gewone man toch ook?
Maar ook een prachtige stad met een berg in haar midden. En die is sinds deze week tot nieuw wereldwonder verheven. Tafelberg! Zelf ben ik altijd wat sceptisch over dit soort wonderlijke rangordes. Maar toen ik de kop las ‘Tafelberg doen dit! Een wêreldwonder!’ was er toch even een plaatsvervangend gevoel van trots.
Sprookjesachtig
Want eerlijk is eerlijk: Tafelberg is verpletterend mooi. Majestueus verheft die platte berg zich uit de zee en daar heeft de stad zich in de loop der eeuwen om heen gedrapeerd. Een stad waar je haast vanzelf een andere blik op je werk krijgt. Mijn vaste route tussen universiteit en huis is elke dag weer bijzonder. Vanaf de Waal-drive, die zich om de voet van Tafelberg slingert, verheft de berg zich haast loodrecht aan de ene kant en glooit de stad aan de andere kant langzaam bergafwaarts richting haven. Vanavond was de zon al onder, de berg baadde in maanlicht en de stad lag erbij als een sprookjesachtig spinnenweb van flonkerende straatverlichting, zo ver het oog reikte.
Plakkerskampe
Tot en met de Cape Flats. Waar de zwarten wonen, in de group areas die hen onder apartheid werden toegewezen. Ver weg, op de dorre vlaktes. Het sprookjesweb van licht wordt verstoord. Er zijn sporadisch verlichte gedeeltes, de armste townships. De bijna donkere vlekken verraden de plakkerskampe, de verzameling illegale optrekjes, zonder riool en zonder straatverlichting. Het gemiddelde Nederlandse kippenhok is vergeleken daarmee een buitenverblijf. Ik moet aan Nomza denken. Ze zakte voor haar tentamen toen de straatverlichting een tijd uitviel. Ze kon toen niet meer ’s avonds studeren. Bij gebrek aan elektriciteit thuis doet ze dat op de stoep, onder de lantaarnpaal.
Op weg naar huis word ik opgeschrikt uit mijn mijmeringen door een sms van mijn huisgenote. ‘Let op - berovingen van bezoekers die op straat parkeren zijn gaande in onze wijk’. Het bericht wil niet in m’n hoofd. Ondanks de geweldstatistieken die ik ken. Ondanks de stroom dagelijkse krantenberichten over berovingen, verkrachtingen en moordpartijen.
Ook op Tafelberg. Met afgelegen uitzichtpunten als prachtlocatie om toeristen te beroven. Een vorm van herverdeling van globale rijkdom. De discussie woedt over meer politiebewaking. Daar gaat Tafelberg’s marketingwaarde…
Zuid Afrika… niets is wat het lijkt. Zoals een vriendin wanhopig verzuchtte: ‘This is not a First, nor a Third world country. It’s the fifth world.’
Een hartverscheurend wereldwonder.
Renée Römkens is hoogleraar ‘Interpersoonlijk geweld, in het bijzonder geweld in de privésfeer’ aan de Universiteit van Tilburg en als onderzoeker geaffilieerd aan Aletta. Haar onderzoek speelt zich onder andere af op het snijvlak van seksualiteit en geweld. Het onderzoeksprogramma wordt deels gefinancierd door Aletta. Renée Römkens zit tevens in de wetenschapsadviesraad van Aletta.
Deze blog is een samenwerking met Raffia, het kwartaalblad van het Institute for Gender Studies (IGS) van de Radboud Universiteit (RU) Nijmegen, en verschijnt in het decembernummer van het tijdschrift.
Aletta laat in 2011 zien wat zij allemaal in haar collectie heeft op het gebied van seksualiteit. In oktober en november belicht Aletta de donkere kant van seksualiteit, seksueel geweld.