Ik ben geluidsman, tenminste zo heet officieel het beroep wat ik uitoefen. Op het moment dat ik mijzelf aanmeldde op de filmacademie vroeg een docent: “Waarom wil je geluidsman worden?” Het werd me duidelijk dat het beroep geluidsman uitgeoefend door een vrouw niet vanzelfsprekend is. De naam is uiteraard wel te veranderen naar geluidsvrouw of geluidspersoon, maar dit vind ik persoonlijk niet mooi klinken. Ik zeg daarom vaak: “Ik doe het geluid.”
Een vrouw in een mannenberoep
Op de filmacademie was ik de eerste vrouw sinds lange tijd die geluid ging studeren. In de klas zaten alleen maar jongens. Zij waren, in tegenstelling tot mij, al vanaf jongs af aan tapes aan elkaar aan het plakken. Ze zaten in een wereld van samples, frequenties en bits, terwijl deze termen voor mij nog vrij onbekend waren. Voordat ik naar de filmacademie ging, had ik een verkeerde studiekeuze gemaakt. Ik hou enorm van reizen, waardoor mijn moeder me vroeg: “Is cameravrouw zijn bij Floortje Dessing niks voor jou?” Hierdoor ging ik een vooropleiding volgen bij Open Studie, maar het bleek al snel dat ik geen gevoel had voor camerawerk. Tijdens een workshop werden we geïntroduceerd met geluid waardoor bij mij het kwartje viel.
Geluid is iets bijzonders. Het is niet tastbaar. Je kunt het niet zien, maar slechts alleen ervaren. De kijker valt geluid meestal niet op, terwijl geluid juist essentieel is bij bewegend beeld. Met geluid kun je een sfeer vertellen en emotie overbrengen. Het lijkt daardoor vreemd dat geluidsman aanvankelijk een mannenberoep is, aangezien vrouwen meer worden geassocieerd met emotie.
Meer dan een technisch beroep
Fysiek gezien is het beroep wellicht niet erg geschikt voor vrouwen. Op de filmset zijn de draaidagen erg lang. Je staat de hele dag een stok, een boom met microfoons, met een gewicht eraan boven je hoofd te tillen. Deze apparatuur is erg zwaar en levert daardoor ook erg veel sjouwwerk op. Gezien het feit dat mannen fysiek vaak sterker zijn dan vrouwen, zouden zij voor deze taak beter geschikt zijn. Dit geldt daarentegen niet voor de geluidsbewerking. Hierbij zit je namelijk achter je computer. Er bestaat enigszins verwarring over het feit dat een geluidsman, oftewel een sounddesigner, een technisch beroep zou zijn. Er is natuurlijk kennis van techniek nodig om het beroep te kunnen beoefenen, maar het belangrijkste is een creatieve geest. Je bent net als cameraman, regisseur of acteur bezig met een creatief proces. Het is veel meer dan slechts het geluid opnemen op de set. Dit is iets wat mensen waarschijnlijk niet meteen verwachten bij het beroep geluidsman.
Omdat ik vrouw ben
Sinds ik ben afgestudeerd doe ik erg veel leuke projecten. Zo draai ik bijvoorbeeld documentaires in Ierland, Zambia en IJsland. Andere voorbeelden zijn korte films, roadmovies, geluid in musea en arthouse films. Het gebeurt wel eens dat er specifiek om mij gevraagd wordt, omdat ik een vrouw ben. In maart was ik voor een documentaire in Zambia. We maakten er een film over de levenswijze van vrouwen en hun rituelen. Ik werd speciaal voor deze film gevraagd, omdat de Zambiaanse cultuur het niet toestaat dat er een mannenteam aan het werk zou zijn om de vrouwen te filmen. Met een team dat uitsluitend uit vrouwen bestaat, zijn we enorm dicht bij de levensverhalen van deze vrouwen gekomen. Dit was nooit mogelijk geweest wanneer ons team had bestaan uit vrouwen én mannen.
Aan de andere kant komt het ook wel eens voor dat ik juist niet gevraagd wordt, omdat ik een vrouw ben. Een voorbeeld is toen Sara en Ester, twee regisseuses een documentaire wilde maken. Voor de balans in het team wilden ze graag geluidsmannen. Nadat zij geen geschikte kandidaat hadden gevonden, werd ik uiteindelijk alsnog gevraagd. Gelukkig bleek de balans perfect en hebben we een prachtige documentaire weten te maken.
Passie voor geluid en film
Op de vraag waarom geluidsman een mannenberoep is, kan ik slechts één antwoord bedenken. Het werk op de set is erg zwaar. Toch lijkt me dit geen reden om het beroep niet te kiezen. Creatieve vrouwen met een passie voor geluid en film zouden zich heel erg moeten kunnen vinden in mijn beroep. Misschien zijn wat spierballen in de armen wel handig, maar die krijg je vanzelf.
Evelien van der Molen studeerde in 2004 af aan de filmacademie als geluidsman. Ze heeft onder andere gewerkt aan Komt een vrouw bij de dokter, Eileen, Random Strangers, de Rekening van Catelijne, PhilipsMuseum, TheBrokinCircleBreakdown.
Reacties
Beroep: Geluidsman
Een artikel dat overloopt van (verborgen) seksisme en vooroordelen. Vrouwen zijn niet fysiek zwakker, dat is allang achterhaald, maar doen gewoon liever geen inspannend werk, maar daarom kun je niet suggereren dat mannen dan maar het eentonige zware en daarmee uitputtende werk moeten doen terwijl de vrouwen lekker creatief bezig mogen zijn, de grootste creatievelingen zijn mannen in elk beroep, kunst of wetenschap. Mannen hebben net zoveel emoties als vrouwen, maar lopen er niet mee te koop, het gaat dan ook niet om het hebben van emotie, maar empathie. Dat een team alleen uit vrouwen bestaat is verkeerd en wel om dezelfde redenen als dat vrouwen het verkeerd vinden dat er alleen mannen in een team zitten. Wat overblijft is de beroepsnaam van geluidsman, dat is natuurlijk verklaarbaar: de techniek, in alle geledingen overigens, net als het ontwikkelen en maken van toepassingen daarvan, is op het context van mannen te schrijven. Nu ook vrouwen het vak willen uitoefenen moet die naam natuurlijk anders: geluidspecialist en geluidspecialiste lijkt mij een nette benaming waarin ook de waardering voor het vak tot zijn recht komt.
Ik ben geluidsman en ik ben het helemaal met Evelien eens.
De naam hoeft niet anders, het beroep tekenaar is bijvoorbeeld ook multisex in onze samenleving.
Vroeger had je ook al geluidsvrouwen, dat is niet iets nieuws van deze tijd.
Dat een team soms alleen uit vrouwen of mannen bestaat lijkt me logisch, als het concept hierom vraagt. Daar vind ik niks verkeerds aan.
En zoals Eveline als zegt, geluid is een apart vak. De de rest van de mensen heeft niet de hele dag een microfoon op zijn hoofd. Het vereist meer een bepaald soort mens ipv een geslacht.
mvg Willem de Wijs.